A. MỞ ĐẦU
1: Lý do chọn đề tài:
“Việc giảng dạy văn học và tiếng Việt là một khoa học và là một nghệ thuật, điều đó đòi hỏi chúng ta phải suy nghĩ, phải tìm tòi, phải sáng tạo để có cách dạy văn tốt hơn” – Phạm Văn Đồng. Đó là những lời nói đầy sức hướng dẫn và cổ vũ đối với đội ngũ giáo viên bộ môn ngữ văn của chúng ta.
Là giáo viên bộ môn ngữ văn, qua quá trình học tập và thời gian giảng dạy ở trường PTTH, và qua khảo sát khả năng tiếp nhận một tác phẩm văn học của học sinh, chúng tôi xin trình bày với toàn thể các bạn đồng nghiệp về đề tài: “ Phát huy năng lực cảm thụ giá trị nội dung thông qua phân tích các yếu tố nghệ thuật trong một tác phẩm thơ”. Khi viết đề tài này, chúng tôi mong các bạn đồng nghiệp đừng tìm trong những trang viết này những khuôn mẫu sư phạm nào đó vế phương pháp giảng dạy tác phẩm văn học tốt nhất. Những vấn đề chúng tôi viết ra đây nhằm trao đổi với các bạn mong khêu gợi được phần nào những suy nghĩ những tìm tòi sáng tạo của các bạn. Bởi vì chúng ta biết việc giảng dạy một tác phẩm văn học cũng như giảng dạy tiếng Việt đối với thầy cô giáo cũng như đối với học sinh vẫn luôn là việc phải suy nghĩ, phải tìm tòi và sáng tạo không ngừng.
Trách nhiệm của một giáo viên ngữ văn đối với việc giảng dạy một tác phẩm văn học là phải làm sao cho học sinh thực hiện được khả năng cảm thụ của mình vào một tác phẩm văn học, và như gắn tâm hồn của mình vào tác phẩm để từ đó các em tự ý thức được chính mình trong tất cả các mối quan hệ và rèn luyện cho các em năng lực cảm thụ giá trị, ý nghĩa của một tác phẩm văn học.
Phát triển năng lực cảm thụ thông qua sự tư duy phát hiện của học sinh, làm cho các em cảm nhận được sâu sắc nhất giá trị nội dung cũng như nghệ thuật của tác phẩm văn học.
2: Đối tượng nghiên cứu:
- Viết đề tài này nhằm giúp các giáo viên trong bộ môn ngữ văn mà chủ yếu là giáo viên THPT có những phương pháp và điều chỉnh tốt hơn trong việc truyền đạt và giảng dạy một tác phẩm văn học cho học sinh.
- Trọng tâm chủ yếu là hướng dẫn học sinh đi sâu vào khai thác và phát hiện các yếu tố nghệ thuật trong một tác phẩm thơ, để từ đó giúp các em cảm thụ được, nhận biết được giá trị nội dung của tác phẩm, đồng thời phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ học văn, giúp giáo viên truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách tốt nhất và hiệu quả nhất.
3: Phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng tiếp nhận: Học sinh THPT (Trường THPT Ngô Gia Tự - Gò Dầu – Tây Ninh) - là lứa tuổi nhạy cảm trong việc cảm nhận, bởi lẽ tư duy của các em đã phát triển tuy nhiên các em còn nhận thức cảm tính ...
- Hướng dẫn học sinh đi sâu vào khai thác và phát hiện các yếu tố, dấu hiệu nghệ thuật trong một tác phẩm thơ ở bậc THPT, để từ đó rút ra giá trị nội dung của tác phẩm.
4: Phương pháp nghiên cứu:
4.1. Nghiên cứu tài liệu:
Sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học nói chung như: Phân tích, phát hiện, so sánh, quan sát, điều tra, tổng hợp... để xây dựng cơ sở lý luận và phương hướng giải quyết những nhiệm vụ đã đặt ra trong đề tài.
4.2. Thực nghiệm sư phạm:
- Xây dựng nội dung, kế hoạch.
- Khảo sát khả năng tiếp nhận của học sinh.
- Tổ chức dạy thực nghiệm.
- Kiểm ta, đối chiếu kết quả thực nghiệm.
4.3. Giả thuyết khoa học:
Năng lực khai thác và phát hiện các yếu tố nghệ thuật trong một tác phẩm thơ của học sinh còn rất hạn chế. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên và năng lực của chính bản thân học sinh, từ đó giúp các em cảm thụ được, nhận biết được giá trị nội dung của tác phẩm, đồng thời phát huy tính tích cực của các em trong giờ học văn, giúp giáo viên truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách tốt nhất và hiệu quả nhất.








B. NỘI DUNG
I: CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Thực hiện nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc Hội và chỉ thị số 14/2001/CT – TTG của Thủ tướng chính phủ về việc đổi mới nội dung chương trình SGK phổ thông và đổi mới phương pháp dạy học, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ cho